رابطه بیماری های لثه با برخی بیماری های سیستمیک

systemic1تحقیقات سال های اخیر نشان داده است که فرم شدید بیماری لثه مانند بیماری پریودنتایتیس می توانند با برخی از بیماری های سیستمیک در ارتباط باشد. این بیماری از ۳ طریق سلامت عمومی را به خطر می اندازد:

  • هجوم باکتری های موجود در محل عفونت لثه به گردش خون عمومی
  • وارد شدن توکسین ها و متابولیت های مضر تولید شده توسط باکتری ها به گردش خون
  • بالا رفتن فاکتورهای التهابی رد محل بیماری و توضیع آن از طریق گردش خون

از جمله بیماری های در ارتباط با پریودنتایتیس :

  • دیابت شیرین
  • بیماری های قلبی و عروقی
  • فاز حاد کبد
  • آرتیت روماتوئید
  • زایمان زودرس
  • بهم خوردن بالانس میکروبی روده (dysbiosis)

۱-دیابت شیرین و periodontitis :

دیابت می تواند ریسک فاکتوری برای ابتلا به بیماری پریودنتایتیس باشد به صورتیکه بروز این عارضه در افراد دیابتی ۳ برابر افراد غیر دیابتی گزارش شده است. کنترل ضعیف قند خون مهمترین دلیل این رابطه می باشد. از طرف دیگر دیابت سبب افزایش احتمال بروز خشکی دهان می شود که خود احتمال ابتلا به پریودنتایتیس را افزایش می دهد.

از طرف دیگر تحقیقات جدید نشان دهنده ی این است که رابطه بین دیابت و بیماری پریودنتایتیس رابطه ای دو طرفه است ! به این معنا که بیماری پریودنتایتیس می تواند اثرات منفی بر روی کنترل قند خون داشته باشد. افزایش فاکتورهای التهابی یکی از مهمترین واسطه های این رابطه دو جانبه می باشد.

۲-بیماری های قلبی و عروقی

یکی از مهمترین عارضه های عروقی که می تواند عامل اصلی سکته های قلبی و مغزی باشد، تصلب شرائین (Atherosclerosis) است. تصلب شرائین تنگ شدن سرخرگ ها می باشد که به دلیل رسوب موادی مانند : کلسترول، استرهای کلسترول، کلسیم و همچنین برخی از سلول ها مانند فیبروبلاست ها و سلول های ایمنی در دیواره سرخرگ می باشد.  اگر این عارضه در رگهای کرونر قلب (خون رسان به ماهیچه قلب ) رخ دهد، به دلیل اختلال در خون رسانی منجر به سکته قلبی می گردد.

از ریسک فاکتور های تصلب شرائین می توان به : بالا بودن کلسترول و تری گلیسرید خون، بالا بودن فشار خون، دیابت، کشیدن سیگار ، بالا بودن فاکتورهای التهابی و برخی بیماری های عفونی و … اشاره کرد.

در رابطه با ارتباط بیماری های عفونی تنفسی و افزایش خطر ابتلا به بیماری تصلب شرائین مطالعات بسیار زیادی صورت گرفته و تقریبا تمامی آنها رابطه مستقیم بین این دو بیماری را نشان می دهند تا جایی که   DNAباکتری Chlamydia pneumonia (باکتری مولد بیماری تنفسی) در پلاک های آترواسکلروزی مشاهده شده است.

اولین مطالعات نشان دهنده ارتباط بین پریودنتایتیس با بیماری های قلبی و عروقی در سال ۱۹۸۸ به چاپ رسید. مطالعات بعدی نشان داد که بالا رفتن فاکتورهای التهابی در نتیجه بیماری پریودنتایتیس ئ همچنین افزایش لیپوپلی ساکارید مترشحه از باکتری ها در ناحیه التهاب و عفونت لثه و همچنین هجوم باکتری ها از ناحیه عفونت در لثه به گردش سیستمیک، احتمال ابتلا به بیماری تصلب شرتئین را افزایش می دهند. مطالعات جدید حضور DNA  باکتری Porphyromonas gingivalis (از باکتری های دخیل در پریودنتایتیس) در پلاک های آترواسکلروزی نشان می دهد.

۳- پاسخ فاز حاد

تغییر غلظت پروتئین های فاز حاد در پاسخ به التهاب پاسخ یا واکنش فاز حاد نامیده می شود. پروتئین های فاز حاد گروهی از پروتئین های پلاسما هستند که اگر در پاسخ فاز حاد غلظتشان افزایش یابد پروتئین مثبت فاز حاد و اگر کاهش یابد پروتئین منفی فاز حاد نامیده می شوند. پروتئین های فاز حاد عمدتا توسط کبد ساخته می شوند.

تحقیقات نشان داده است که التهاب سیستمیک حاصل از پیشرفت پریودنتایتیس سبب ایجاد پاسخ فاز حاد و افزایش معنی دار CRP ( یک پروتئین مثبت فاز حاد ) می شود. نکته جالب توجه این است که افزایش غلظت CRP خود ریسک فاکتوری برای بیماری های قلبی عروقی است.

  • آرتیت روماتوئید

ارتریت روماتوئید یک بیماری التهابی مزمن در ناحیه مفصل می باشد. تحقیقات نشان داده است که بیماری پریودنتایتیس با افزایش فاکتور های التهابی می تواند بر روی بیماری آرتیت روماتوئید تاثیرگذار باشد

  • زایمان زودرس

تحقیق در سال ۱۹۹۶ برای اولین بار رابطه بین بیماری پریودنتایتیس در مادر و زایمان زودرس و تولد با وزن پایین مطرح کرد. پیشنهاد شده است که این رابطه به دلیل افزایش عوامل التهابی مانند پروستاگلاندین E2 و TNFα می باشد. تحقیقات اخیر وجود Fusobacterium nucleatum که باکتری موجود در ناحیه پریودنتایتیس می باشد را در مایع آمنیوتیک زنان بارداری که دچار زایمان زودرس شده بودند نشان داده است.

  • بهم خوردن تعادل میکروبی روده (dysbiosis)

بلعیدن باکتری های تجمع یافته در ناحیه پریودنتایتیس و ورود آن به لوله گوارش سبب بهم خوردن بالانس میکروبی می شود. این بهم خوردن بالانس میکروبی نفوذ پذیری سلول های اپیتلیال روده بالا برده و سبب ورود هر چه بیشتر توکسین های تولید شده توسط باکتری ها به گردش خون  (endotoxaemia) می گردد و این امر خود سبب افزایش فاکتور های التهابی و و همچنین پاسخ فاز حاد می گشود.